Yazı Detayı
03 Temmuz 2018 - Salı 15:43 Bu yazı 705 kez okundu
 
Yazmak ve Konuşmak Bir Yetenektir !!!
Prof. Dr. Ahmet KIYMAZ
ahmetkiymaz@gmail.com
 
 

YAZMAK VE KONUŞMAK, BİR YETENEKTİR!

İyi ve güzel yazabilmek sabır ve titizlik ister. İnsan, iyi yazmayı çabuk yazmakla öğrenemez. Aksine, iyi yazarak, çabuk yazmayı öğrenir. Bunun için yazılı anlatımda başarılı olabilmek, yazılı kompozisyon ilkelerini bilmek ve bunları yazma çalışmaları ile geliştirmek gerekir.

 

İyi yazı yazmak; "İyi düşünmek, doğru duymak, uygun anlatmak, aynı zamanda düşünce, ruh ve beğeni (zevk) sahibi olmak" demektir. İyi ve başarılı yazı yazabilmek için önce, doğru düşünmek ve duymak, sonra da en iyi biçimde bunları anlatabilmek gerekir. Yani, "yazmadan önce, düşünmeyi öğrenmek" başta gelen özelliktir.

Güzel yazmak bir sanattır. Özel bir yetenek ister.

 

Örneğin; şiirhikâyeroman yazmak... Fakat, iyi ve doğru yazmak ise, yeteneğe bağlı değildir. Yazma zevk ve alışkanlığına sahip olan, yazma tekniğini ve dil kurallarını bilen, plân ve paragrafların oluşmasıyla ilgili gerekli deneyimi bulunan herkes, zamanla başarıya ulaşır. İyi yazmak, kolay bir iş değildir. Kişinin kendini yetiştirmesi, geliştirmesi ve düzeltmesi gerekir.

 

Yazıda, iki türlü ifade şekli vardır:

 

NAZIM: Nesirden farklı olarak, genellikle ölçülü, kafiyeli dizelerden oluşan ifade şeklidir. Nazımla oluşmuş eserlere Manzume adı verilir. Her manzume, şiir değildir.

 

NESİR: Roman, hikâye, makale, fıkra, deneme, söyleşi, görüşme (mülâkat) mektup, dilekçe, eleştiri, anı, biyografi, gezi yazısı, inceleme, rapor, atasözü, vecize vb.

***

Ş İ İ R

 

Duygu, düşünce ve hayallerin nazım yoluyla ahenkli ve etkili olarak anlatıldığı kompozisyon türüdür (edebî türdür).

 

ŞİİR YAZABİLMEK İÇİN ŞU ÖZELLİKLER GEREKLİDİR:

 

(1) Şiir yazacak kişi, her şeyden önce büyük bir bilgi birikimine sahip olmalıdır. Bu bilgileri kendi arasında sınıflandıracak olursak şunlar ortaya çıkmaktadır:

 

            (a) İçinde yaşamış olduğu toplumun genel yapısını, geçmişini, gelenek ve göreneklerini, kutsal bildiği değerleri iyi bilmelidir. Şiirinde, bu değerlere ters düşecek ifadelerden uzak durmalıdır.

 

            (b) Dil bilgisi, yazım (imlâ) kuralları ve noktalama işaretlerini hem teoride, hem de uygulamada iyi bilmelidir.

 

            (c) Zengin kelime hazinesine sahip olmalıdır. Kültür dilinde bulunan kelimeleri, şiirde kullanmasa da okuyup anlayabilecek düzeyde bilmelidir. Yani, kültür dili bilincine sahip olmalıdır.

 

            (ç) Şiirinde kullanacağı kelimeleri seçerken; yaşayan, anlaşılan kelimeler olmasına dikkat etmelidir.

 

(2) Şiir yazacak kişi, üstün bir deneyime sahip olmalıdır. Bu nedenle, başka şairlerin şiirleri çok okunmalı; şiir yazma denemesi çok yapılmalıdır. Yazdıkça, daha güzel şiirlerin oluşacağı unutulmamalıdır.

 

(3) Şiirin üç önemli unsuru vardır: "Duygu, düşünce ve hayal". Şair, bunlardan birini ön plâna çıkarabilir.

 

            Düşünceyi ön plâna çıkaran şairlerde, ideolojik endişeler önemlidir. (Örnek: Tevfik Fikret, Ziya Gökalp, Mehmet Âkif ERSOY, Nazım Hikmet, Necip Fazıl KISAKÜREK vb.)

 

            Duygu ve hayali ön plâna çıkaranlarda ise estetik yapı (güzellik) önemlidir. (Örnek: Cenap Şahabettin, Ahmet Haşim vb.)

 

            Bazen de duygu ve hayal coşkunluğu içinde düşünceyi uyumlu bir şekilde öne çıkaran şairler görülmektedir. (Örnek: Yahya Kemal BEYATLI vb.)

 

Şiir yazacak kişi, bu ana unsurlardan hangisine ve nasıl önem vereceğini iyi bilmelidir. Ayrıca, düşüncenin çok açık olduğu (sırıttığı) şiirlerin herkes tarafından her çağda tutulmayacağına dikkat edilmelidir.

 

(4) Bunların ötesinde, şiir yazmanın bir yetenek olduğu unutulmamalıdır.

 

***

İYİ VE ETKİLİ YAZABİLMEK VE KONUŞABİLMEK İÇİN GEREKLİ ÖZELLİKLER

 

GÖZLEM YAPMAK:

İyi ve güzel bir yazı yazabilmek ve etkili konuşabilmek için her şeyden önce iyi bir gözlemci olmak gerekir.

 

Gözlem; bakmak değil görmek, doğanın canlı cansız bütün unsurlarını, ayrıntılarıyla görmek demektir. Gözlem; doğru görmeyi, doğru tanımayı öğretir.

 

Bir şeyi iyi anlayabilmek için onun kendi kendine ortaya çıkan türlü belirtilerini gözden geçirmek işine "Gözlem" denir. Gördüklerimizi anlamak ya da anlatmak için gözlem yapılır.

 

İnsanların çoğu, kendilerinin iyi birer gözlemci olduğunu söylemelerine karşın, iyi yazı yazamaz ya da etkili konuşma yapamaz. Öz eleştiri yapıldığı takdirde görülecek ki, insanlar; başta aile olmak üzere, çevre, okul ve en yakın arkadaşları hakkında ayrıntılı bilgilere sahip değildir. Oysaki, önceden derinlemesine yapılan gözlemler, çevre ve kişilerle uyumu kolaylaştıracak, iletişimi hızlandıracaktır.

 

Bir dilencinin sokak aralarında, dolmuş kuyruklarında dilenmesini; hele hele dilenmekten utanan yoksul insanların toplumla ilişkilerini, ruh hâllerini gözlem yapmayan bir insan, nasıl "yoksulluk" konusunda yazı yazabilir, konuşma yapabilir?

 

Öyleyse, hangi konuda yazı yazmak, konuşma yapmak istiyorsak; o konuyla ilgili önceden gözlemlere sahip olmalıyız. Bu düşüncelerden hareketle; siz de, ailenizi, çevrenizi, öğretmenlerinizi, arkadaşlarınızı kolay iletişim ve başarılı olmak için mutlaka gözlem yapmalısınız.

***

DÜŞÜNMEK (Fikretmek = Tefekkür):

 

İyi ve güzel yazı yazmak, etkili konuşmak için gerekli olan özelliklerden biri de "düşünmek"tir.

 

Yazı yazmanın temelinde düşünme yatar. Okuduğumuz bir eser ya da parça, kafamızda birçok düşünceler yaratır. Dış dünyamızda gördüğümüz canlı ve cansız bütün unsurlar, kafamızda birtakım düşünceleri ve hayalleri canlandırır. Görülen, duyulan, okunan, incelenen somut ve soyut bütün kavramların bağlantıları, düşünce içerisine girer. Düşüncelerimizi açık, ilgi çekici, canlı bir biçimde ortaya koymalıyız. Düşünme, iç gözlem ile elde edilir. Gözlem; dışarıyı görmek, düşünme ise içimizi incelemek ve görmek demektir.

 

Doğal olarak, bütün insanlar düşünceye sahiptir. Ama, düşünceden düşünceye fark vardır. Düşünce ile plân (tasarı) arasında sağlam bir bağ kurulmalıdır. İnsan, yaşamış olduğu ortam gereği; kişi, çevre, toplum, konu, olay vb. kavram ya da faaliyetlerde sağlıklı ve plânlı düşünmek zorundadır. Düşüncelerdeki dağınıklık ve plânsızlık, insanın çevreyle ve olaylarla bağlantısını bozar, uyumunu engeller. Bu durumda ise mutsuz ve başarısız bir kişilik ortaya çıkar.

 

Sağlıklı düşünemeyen, düşüncelerinde plân yapamayan bir insan, nasıl iyi ve güzel yazı yazsın? Nasıl etkili konuşma yapsın? Öyleyse, bir konu ya da olay hakkında yazı yazmadan, konuşma yapmadan önce mutlaka düşünmeliyiz. Yazacağımız ya da konuşacağımız duygu ve düşüncelerimizle ilgili, ayrıca bir plân yapmalıyız.

***

OKUMAK:

"Ben aydınım" diyebilen bir insan; en az günde bir gazete, haftada bir dergi, ayda bir kitap okumak zorundadır. Düzenli olarak ayda bir kitap okuyan birisi elli yılda altı yüz kitap okur. İnsanlık tarihinin başlangıcından günümüze kadar yazılmış milyonlarca kitap içinde altı yüz kitabın önemi ne kadardır?

 

Her çeşit kitabı düzenli aralıklarla okuyanlarla, hayatında eline hiç kitap almamışlar arasındaki fark; beyaz renkle siyah rengin arasındaki fark gibidir. Birisi bilim ve aydınlık, diğeri ise cehalet ve karanlıktır.

 

Her şeyden önce, okumayan insanın kelime hazinesi gelişmez. Bu durumda sınırlı sayıda kelimelerle hangi duygu ve düşünceler etkili bir şekilde anlatılsın?

 

Yazarlar, şairler ve sanatkârların düşüncelerini daha iyi anlayabiliyoruz. Çünkü, kelime hazineleri büyük. Çünkü, onlar okumaya önem veren, okumanın insan için bir üstünlük olduğunu kavrayan kişilerdir. Bilgili ve bilinçli aydın olabilmenin yegâne yöntemi okumak, çok okumaktır.

 

Doğal olarak, yazılı ve sözlü kompozisyonda başarının önemli sırlarından birinin de düzenli okumak olduğunu unutmamak gerekir.

***

ANA DİLİ İYİ KULLANMAK:

Günümüzde, insanların çoğunun dört yüz - beş yüz kelimeyle konuşup anlaştığı bir gerçektir. Aydınların pek çoğu ise ortalama üç bin - beş bin kelimeye işleklik verebilmektedir. Bu durum, ana dilini iyi kullanmakla ilgili önemli bir toplumsal kusur olarak görülmektedir. Çünkü, toplumun yönlendirici ve yöneticisi durumundaki aydınlar, en az on beş bin - yirmi bin kelimeye işleklik kazandırmak zorundadır.

 

Bu gerçekler ışığında; etkili ve güzel yazı yazmak ve konuşmak için ana dili iyi bilmek gerekir. Bu ise, dil bilgisi kurallarının ve anlatım bozukluklarının bilinmesini zorunlu kılar.

 

Gözleme değer veren, plânlı düşünen, sağlıklı okuyan ve ana dilini iyi kullanan insan; üstün bir ifade yeteneğine sahip olur. Bu dört önemli özellik, birbirleriyle yakından ilgilidir. Birinin yokluğu, diğerlerinin yokluğuna yol açar. Bu nedenle, dört özelliğe de aynı şekilde önem verilmelidir.

 

KAYNAK:   Ahmet KIYMAZ, "Kompozisyon Bilgileri, KHO Basım Evi, Ankara, 1999

 

 

 
 
 
Etiketler: Yazmak, ve, Konuşmak, Bir, Yetenektir, !!!,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Nasip Edene Şükürler Olsun
Kır Katır
Longinus'un Mızrağı, Fırat Nehrine Gömüldü
“ 3 Mayıs Türkçüler Bayramı “ Kutlu Olsun
Türk - Arap İlişkilerine Bir Bakış
Nevruz İle Renkler Arasındaki İlişki
“ İstiklâl “ Kavramı ve Milli Mücadele Çerçevesinde Mehmet Âkif Ersoy
Wanted Huzur
Etkin Muhalefet Şart
Atatürk ve Mehmet Akif Ersoy
Dünya, Doğu Türkistan'a Duyarsız, Ya Türkiye!
Cumhuriyeti Kimler İstemez ?
Atatürk Câmileri
Milletin İstediği HUZUR
PARKTA SÖYLEŞİ
12 EYLÜL
30 Ağustos'ta "Hilâl" Tekrar Şahlandı!
Liyakat
Çankırı Gezisi ve Düşündürdükleri
Cuma Namazının Düşündürdükleri
Kutlu Töre,
Kompozisyon
Anlatım ve Cümle Bozuklukları
“Ermeni Sorunu” Ardındaki Gerçekler - İslâm Düşmanlığı Ve Çözüm Yolları
Milletin Yiğit Evladı ; Ruhun Şad , Mekanın Cennet Olsun
Gurur Tablomuz ; Çanakale ve Düşündürdükleri
Medeniyetler Merkezi DOĞU TÜRKİSTAN!
Düşünceler ve Temenniler
Ankara Yerel Seçimlere Hazır Mı ?
Düşünmeye Değmez Mi ?
Sarı Kamış
Yeni Harekat , Hayırlı Olsun
Bacanak Olalım
Münevver İnsan
Orhun Anıtları ve Günümüze Mesajları
Öğretmenler Günü Münasebetiyle… Öğretmenin Öğretemediği
Mevlid Kandili Münasebetiyle
İzm'ler , Kemalizm ve Gerçek Atatürk
Başkent Ankara
İnsan , İnsanlık ve Ruhun Devir Anlayışı
Gaziler Günü ve Düşündüklerim
Sığınaklar ve Hicret'in Düşündürdükleri
RIZA-YI ŞERİF DOĞRULTUSUNDA YAŞAMAK
Zaferlerimiz Münasebetiyle !!.....
HAYAT ve ÖLÜM !!
Amerika ve İsrail , Sonunuz Geliyor !!!!
"Tweetler" Üzerine Bir Değerlendirme
15 Temmuz Unutulabilir Mi ?
Edebiyat ve Türk Edebiyat'ının Tarihi Dönemleri
Yeni Erdoğan Dönemi
Hiç Yazasım Yok !!!!
Ayak Takımı
Hüzünlü Aya Sofya'nın Kara Bulutları !!!
Kafalar karışık... Seçime Doğru
Kırım Tatar Sürgünü
MİLLET, GELECEĞİNE SAHİP ÇIKMALI!
Aziz Türk Milleti !!
Cumhurbaşkanımıza Açık Mektup !!!
Nevroz İle Renkler Arasındaki İlişki
Türk Ergenekon Bayramı N E V R U Z (1)
İstiklal Marşı, Çanakkale Zaferi ve Mehmet Akif Ersoy
" Erken Seçimler Gündemde "
İlişkilerimiz Ya Düzelecek Ya da Tamamen Bozulacak !
Bugün Afrin'deyiz , Yarın İnşallah " KIZIL ELMA "
AHMET KIYMAZ'LA "SİYASET ÜZERİNE" SÖYLEŞİ
" Acem Baharı " Başladı
KAOS'UN SONU SELAMETTİR!
Atatürk Düşmanlarına Meydan Verilmemeli
Yeni Mustafa Sağır , Fetullah Gülen ve FETÖ'dür
DEVRİMCİ MİSİN, FAŞİST MİSİN? "TÜRKÇÜLÜK" HAKKINDA BİRKAÇ SÖZ
Erdoğan ve Bahçeli'nin Duruşu
Bölgemizde Oluşturulan Kaos Milli Duruş'la Parçalanır
BARZANÎ, IRAK ve SURİYE'NİN TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜ
Tarikat , İslâmî Cemaatler ve Tasavvuf Hakkında Birkaç Söz
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Arşiv
Modül 1


 

Haber Yazılımı